Dat de naam De Burghgraeve en alle varianten gewoon 'de burggraaf' betekent in hedendaags Nederlands zullen de meesten wel weten, maar wat vertellen de familienaamwoordenboeken over de oorsprong?
Frans de Brabandere vermeldt in zijn Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk, 2003, pagina 156 onder het lemma Borggra(e)ve, (de) dat het van het Middelnederlandse borchgrave komt, wat burggraaf betekent. Hier valt op dat voor familienamen als De Graaf er verklaringen worden gegeven, maar bij Borggraeve alleen de betekenis...
Bij Jules Herbillon en Jean Germain hun Dictionnaire des noms de famille en Belgique Romane et dans les régions limitrophes, 1996, lezen we op pagina 148 dat Burghgraeve een nom de dignité (waardigheidsnaam) is.
Op het internet kunnen we de Nederlandse Familienamen Databank van het Meertens instituut raadplegen: http://www.meertens.knaw.nl/nfd/. Daar staat dat het een beroepsnaam is.
In Nederland komt wel een familie Burggraaf voor die pas rond 1600 die naam begint te voeren omdat ze in een gehucht woont dat de Burggraaf heet, en is er zo naar vernoemd.
Als alle drie bovenstaande bronnen het bij het rechte eind hebben is de naam De Burghgraeve dus een naam die een zekere voornaamheid moet uitstralen en was/waren de voorvader(s) misschien aan de slag als burggraaf...
Natuurlijk wordt de naam niet steeds als De Burghgraeve gespeld. In deze genealogie komen o.a. al de varianten: De Burghgrave, De Burggrave en De Burgrave voor. Verder bestaan er nog een hele lijst andere: Borghgraef, Burggrave, Burghgrave, De Borchgraeve, De Borchgrave, De Borggraef, De Borggrave, De Burchgraeve, De Burchgrave, De Burggraeve en in Nederland natuurlijk (ook) Burggraaf. Deze opsomming is natuurlijk niet exhaustief.
Het Woordenboek van de familienamen van De Brabandere geeft als oudste (vermelde) schrijfwijze (Petrus) Borgrave rond 1280.
Die verschillende varianten duiden in principe niet op verschillende takken, maar zijn een gevolg van de spellingskwaliteiten van de toenmalige pastoor of ambtenaar. Ook niet onbelangrijk is de regio, omdat de Nederlandse spelling toen nog niet helemaal vast lag spelde men van streek tot streek wel een beetje anders.